Τι σημαίνει έννομο συμφέρον και γιατί προηγείται ακόμη και της δωρεάν συζήτησης
Όταν κάποιος αποφασίζει να απευθυνθεί σε έναν ιδιωτικό ερευνητή, συνήθως έχει στο μυαλό του το πρακτικό πρόβλημα που τον απασχολεί: μια υποψία απιστίας, μια επαγγελματική απάτη, μια εξαφάνιση. Ωστόσο, πριν από οποιαδήποτε συζήτηση για τη δουλειά που μπορεί να γίνει, υπάρχει μια νομική προϋπόθεση που δεν μπορεί να παρακαμφθεί: το έννομο συμφέρον. Πρόκειται για έναν όρο που συναντάμε συχνά σε νομικά κείμενα, αλλά στην πράξη σημαίνει κάτι απλό: ο εντολέας πρέπει να έχει ένα πραγματικό, ενεργό και νόμιμο συμφέρον να διερευνηθεί μια υπόθεση. Δεν αρκεί η περιέργεια, η προσωπική αντιπάθεια ή η επιθυμία για εκδίκηση. Το έννομο συμφέρον συνδέεται με την προάσπιση δικαιωμάτων ή την εκπλήρωση υποχρεώσεων που αναγνωρίζει το δίκαιο.
Γι’ αυτόν τον λόγο, το έννομο συμφέρον ελέγχεται από την πρώτη κιόλας επαφή, πριν ακόμη από την πρώτη δωρεάν συζήτηση. Η δωρεάν συζήτηση είναι πράγματι ελεύθερη και χωρίς δέσμευση, αλλά δεν είναι μια άνευ όρων υπηρεσία. Ο επαγγελματίας ιδιωτικός ερευνητής οφείλει να διασφαλίσει ότι η υπόθεση μπορεί να χειριστεί με νόμιμο τρόπο. Αυτό δεν είναι τυπικότητα· είναι νομική και ηθική υποχρέωση. Το Σύνταγμα (άρθρο 19) προστατεύει το απόρρητο των επικοινωνιών, ο Ποινικός Κώδικας (άρθρο 370Α) τιμωρεί την παράνομη υποκλοπή, και ο GDPR μαζί με τον νόμο 4624/2019 θέτουν αυστηρούς κανόνες για τα προσωπικά δεδομένα. Χωρίς έννομο συμφέρον, οποιαδήποτε έρευνα θα ήταν παράνομη και τα στοιχεία που θα συγκεντρώνονταν δεν θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν.
Η φράση «πρώτη συζήτηση πριν από την πρώτη δωρεάν συζήτηση» μπορεί να φαίνεται περίεργη, αλλά περιγράφει μια πραγματική διαδικασία: το αρχικό τηλεφώνημα ή email με το οποίο ο υποψήφιος πελάτης έρχεται σε επαφή. Σε αυτό το στάδιο, ο ερευνητής συνήθως κάνει έναν σύντομο έλεγχο για να διαπιστώσει αν υπάρχει βάση για μια πιο ουσιαστική συζήτηση. Δεν πρόκειται για την επίσημη δωρεάν συνάντηση, αλλά για μια προκαταρκτική επαφή όπου ο επαγγελματίας ζητά να μάθει το αντικείμενο της υπόθεσης, τα εμπλεκόμενα μέρη και το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Αν το έννομο συμφέρον είναι ασαφές ή ανύπαρκτο, ο ερευνητής θα αρνηθεί ευγενικά. Έτσι, η πρώτη δωρεάν συζήτηση γίνεται πιο παραγωγική, γιατί έχει ήδη γίνει ένας πρώτος έλεγχος νομιμότητας και σκοπιμότητας.
Πώς ελέγχεται το έννομο συμφέρον στην πράξη πριν από τη δωρεάν συζήτηση
Στην πράξη, ο έλεγχος του έννομου συμφέροντος ξεκινά από την πρώτη επικοινωνία. Ο υποψήφιος πελάτης μπορεί να τηλεφωνήσει, να στείλει email ή να ζητήσει ραντεβού. Ο ερευνητής θα εξηγήσει ότι η πρώτη συζήτηση είναι δωρεάν και εμπιστευτική, αλλά ότι περιλαμβάνει και έναν έλεγχο νομιμότητας. Ο πελάτης πρέπει να είναι έτοιμος να περιγράψει με σαφήνεια το πρόβλημά του: τι συνέβη, ποιο δικαίωμα θίγεται, ποια στοιχεία χρειάζεται και πώς σκοπεύει να τα χρησιμοποιήσει. Ο ερευνητής μπορεί να ζητήσει έγγραφα, όπως δικαστικές αποφάσεις, συμβόλαια, αλληλογραφία ή οποιοδήποτε άλλο αποδεικτικό στοιχείο που τεκμηριώνει το έννομο συμφέρον. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πελάτης δεσμεύεται· είναι μέρος της προκαταρκτικής αξιολόγησης.
Ο ερευνητής θα αξιολογήσει επίσης τη σκοπιμότητα. Κάποιες υποθέσεις μπορεί να μην είναι κατάλληλες για έρευνα, ή ο πελάτης μπορεί να μην χρειάζεται καν ντετέκτιβ. Η ειλικρινής απάντηση μπορεί να είναι ότι το έννομο συμφέρον δεν είναι αρκετά ισχυρό ή ότι το ζήτημα μπορεί να λυθεί με άλλο τρόπο. Ο επαγγελματίας δεν υπόσχεται αποτελέσματα και δεν χρησιμοποιεί παράνομες μεθόδους. Τα όρια είναι σαφή: καμία υποκλοπή τηλεφώνων, καμία πρόσβαση σε λογαριασμούς ή συσκευές τρίτων, κανένα κρυφό GPS σε ξένο όχημα, καμία πρόσβαση σε τραπεζικά, τηλεφωνικά ή φορολογικά αρχεία τρίτων. Το έννομο συμφέρον πρέπει να προωθηθεί με νόμιμα μέσα. Η πρώτη δωρεάν συζήτηση είναι η στιγμή για να ξεκαθαριστούν αυτά τα όρια και να αποφασιστεί αν θα προχωρήσει η υπόθεση με γραπτό σχέδιο δράσης και εξατομικευμένη κοστολόγηση.
Σημαντικό ρόλο παίζει και ο δικηγόρος του πελάτη. Ο ιδιωτικος ερευνητης συνεργάζεται με τον νομικό σύμβουλο, ο οποίος συχνά προσδιορίζει το έννομο συμφέρον με βάση τη νομική στρατηγική. Ο πελάτης καλό είναι να έχει ήδη επαφή με δικηγόρο ή να είναι έτοιμος να συμβουλευτεί έναν. Ο ερευνητής μπορεί να παραδώσει μια γραπτή έκθεση που ο δικηγόρος θα αξιολογήσει. Στο πλαίσιο αυτό, ο επαγγελματίας δρα με διακριτικότητα και χωρίς δημοσιότητα, τηρώντας τον κώδικα δεοντολογίας. Η άδεια λειτουργίας (Αρ. Αδείας 4891/7/1/90-δ’) είναι διαθέσιμη προς έλεγχο, όπως και η πολυετής εμπειρία από το 1990 και τα άνω των 1.500 υποθέσεων σε 14 χώρες. Ωστόσο, καμία υπόθεση δεν αναλαμβάνεται χωρίς έννομο συμφέρον.
Παραδείγματα έννομου συμφέροντος και τι να προσέξετε στην πρώτη επαφή
Για να γίνει πιο κατανοητό, ας δούμε μερικά παραδείγματα όπου το έννομο συμφέρον είναι συνήθως σαφές. Σε υποθέσεις οικογενειακού δικαίου, ένας σύζυγος που βρίσκεται σε διάσταση ή σε διαδικασία διαζυγίου μπορεί να έχει έννομο συμφέρον να διερευνήσει στοιχεία που αφορούν την επιμέλεια ή την περιουσία. Σε εμπορικές διαφορές, μια εταιρεία που υποψιάζεται απάτη ή παράβαση σύμβασης από υπάλληλο ή συνεργάτη έχει έννομο συμφέρον να συγκεντρώσει αποδεικτικά στοιχεία. Σε ασφαλιστικές υποθέσεις, μια ασφαλιστική εταιρεία μπορεί να έχει έννομο συμφέρον να ελέγξει την εγκυρότητα μιας απαίτησης. Σε αστικές διαφορές, ένας ιδιοκτήτης που υφίσταται παράνομη δραστηριότητα από γείτονα μπορεί να έχει έννομο συμφέρον να τεκμηριώσει τα γεγονότα. Ακόμη και σε περιπτώσεις εξαφάνισης, η οικογένεια έχει έννομο συμφέρον να αναζητήσει πληροφορίες. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το συμφέρον είναι συγκεκριμένο και συνδέεται με νομικά δικαιώματα ή υποχρεώσεις.
Αντίθετα, δεν αποτελεί έννομο συμφέρον η απλή περιέργεια για τη ζωή ενός γείτονα, η προσωπική εκδίκηση ή η προσπάθεια απόκτησης πληροφοριών για εκβιασμό. Ο επαγγελματίας ερευνητής θα αρνηθεί τέτοιες υποθέσεις. Επίσης, ο πελάτης δεν πρέπει να ζητά παράνομες μεθόδους. Η πρώτη επαφή είναι η κατάλληλη στιγμή για ειλικρίνεια και διαφάνεια. Ο ερευνητής θα εξηγήσει τα όρια και το νομικό πλαίσιο. Ο πελάτης μπορεί να ζητήσει να δει την άδεια λειτουργίας και να ενημερωθεί για τη διαδικασία. Η εμπειρία των 30 και πλέον ετών και οι 1.500 υποθέσεις σε 14 χώρες είναι ενδεικτικές της επαγγελματικής επάρκειας, αλλά δεν υποκαθιστούν την ανάγκη για έννομο συμφέρον.
Πρακτικά, στην πρώτη επαφή καλό είναι να έχετε προετοιμάσει ένα χρονοδιάγραμμα γεγονότων, μια λίστα με τα εμπλεκόμενα πρόσωπα και τα σχετικά έγγραφα. Να είστε σαφείς ως προς το τι θέλετε να επιτύχετε. Ρωτήστε για τη διαδικασία, τη δωρεάν συζήτηση και τη γραπτή κοστολόγηση που ακολουθεί. Κατανοήστε ότι η πρώτη συζήτηση δεν είναι συμφωνία· είναι αξιολόγηση. Ο ερευνητής μπορεί να χρειαστεί χρόνο για να επαληθεύσει το έννομο συμφέρον. Η διακριτικότητα είναι εξασφαλισμένη και τα ραντεβού γίνονται κατόπιν συνεννόησης, είτε στο γραφείο της Αθήνας είτε τηλεφωνικά ή με βιντεοκλήση. Στόχος είναι να διαπιστωθεί αν υπάρχει νόμιμη, εφικτή και αναγκαία έρευνα. Αν όχι, ο επαγγελματίας θα σας το πει ευθέως. Αυτό είναι μέρος της δεοντολογίας του.
